Loading...

تغییرات LH در سیکل قاعدگی و اختلالات آن در ناباروری

هورمونLH (یا لوتروپین - Lutropin) از قسمت قدامی هیپوفیز (آدنوهیپوفیز) ترشح می‌شود. ساختار گلیکوپروتئین هترودایمری آن مشابه سایر هورمون‌های گلیکوپروتئینی (FSH، TSH و hCG) است.

تغییرات LH در سیکل قاعدگی و اختلالات آن در ناباروری

تغییرات LH در سیکل قاعدگی و اختلالات آن در ناباروری

 

هورمونLH (یا لوتروپین - Lutropin) از قسمت قدامی هیپوفیز (آدنوهیپوفیز) ترشح می‌شود. ساختار گلیکوپروتئین هترودایمری آن مشابه سایر هورمون‌های گلیکوپروتئینی (FSH، TSH و hCG) است.

آزادسازی LH از آدنوهیپوفیز تحت کنترل ترشحات پالسی هورمون GnRH (مترشحه از هیپوتالاموس) صورت می‌گیرد. وظایف LH عبارتند از:

1- تحریک تخمک‌گذاری

2- تحریک رشد سلول‌های فولیکولی پاره شده و تشکیل توده‌ای به نام جسم زرد،

3- حمایت از سلول‌های تکای Theca cells تخمدان‌ برای تولید آندروژن‌ها و پیش‌سازهای هورمونی تولید استرادیول.

 

در ادامه سیکل قاعدگی وقتی قطر فولیکول‌ها به حدود 10-8 میلی‌متر می‌رسد (روز 7- 5 سیکل) تولید استروژن‌ها به ویژه استرادیول به ميزان قابل توجهی افزایش می‌یابد که به نوبة خود باعث رشد بیشتر فولیکول شده و از طرف دیگر موجب رشد و نمو لایة اندومتر رحم نیز می‌گردد. در ابتدا افزایش اندک در مقدار استروژن، مانع از ترشح بیشتر LH و FSH می‌شود، اما هرچه فولیکول به بلوغ نزدیک‌تر می‌شود، مقدار ترشح استروژن نیز بیشتر می‌شود.

پاسخ آدنوهیپوفیز به میزان بالای استروژن (در فاصلة روزهای 12 تا 13 سیکل قاعدگی) افزایش ترشح LH است که این کار را از طریق فیدبک مثبت بر هیپوتالاموس و افزایش ترشح GnRH[1] انجام می‌دهد. مکانیسم این تغییر فیدبک از منفی به مثبت تحت تأثیر استرادیول ناشناخته است.

مرحله تخمک گذاری

رسیدن به حداکثر میزان LH[1] (حدوداً سه برابر مقدار نرمال) باعث می‌شود تا گامت‌ها (تخمک‌ها) اولین تقسیم میوزی خود را کامل کنند. همچنین موجب پاره شدن فولیکول و آزاد شدن تخمک نیز می‌شود. هنگامی که فولیکول پاره می‌شود، تخمک‌گذاری رخ می‌دهد (روز ۱۴ چرخه).

 

مرحلة لوتئال

بعد از تخمک‌گذاری، LH سبب می‌شود تا سلول‌های فولیکولی پاره شده‌، رشد کنند و توده‌ای به نام جسم زرد[2] را تشکیل دهند. از طرف دیگر سبب تحریک ترشح استروژن و پروژسترون از جسم زرد نیز می‌شود. استروژن و پروژسترون هر دو با ایجاد یک مکانیسم فیدبکی منفی ترشح FSH و LH را مهار می‌کنند. کاهش این هورمون‌ها از ایجاد فولیکول‌های جدید در مرحلة لوتئال جلوگیری می‌کند.

در نيمة دوم سيكل تخمك وارد لولة فالوپ مي‌شود. اگر در اين مرحله تخمك توسط اسپرم بارور شود بارداري رخ خواهد داد، در غير اين صورت تخمك مذکور بعد از مدتي از بين خواهد رفت.

 

در اين مرحله سطح پروژسترون افزایش یافته و به همراه استرادیول رحم را آمادة بارداري مي‌كند یعنی با تحریک آندومتر موجب ضخیم‌تر شدن آن شده و اندومتر وارد فاز ترشحی می شود و در نتیجه آندومتر آمادة پذیرش تخمک بارور و لانه‌گزینی می‌شود. این وظیفه تا دو هفته بر عهدة LH است و در صورتی که باروری صورت گیرد بعد از آن بر عهدة هورمون hCG خواهد بود.

 

هورمون LH نیز هماهنگ با FSH در راستاي تحریک رشد و تکامل فولیکولی و القاء تخمک‌گذاری عمل می‌کند. هورمون FSH به ترشح استروژن به وسیلة تخمدان‌ها کمک می‌کند، در حالی که LH مسؤول تنظیم ترشح استروژن و پروژسترون از تخمدان‌ها است.


چند نكته

* معمولاً زمان تخمك‌گذاري 16-12 روز (متوسط 14 روز) پيش از آغاز قاعدگي بعدي است.

** هنگامي كه يك تخمك رها مي‌‌شود 12 تا 24 ساعت فرصت دارد تا توسط اسپرم بارور گردد.

 

افزایش پایدار LH نشانة آن است که فیدبک منفی نرمالی که از تخمدان صادر می‌شود وجود ندارد و در نتیجه LH و FSH افزایش می‌یابند. این یافته در یائسگی طبیعی است اما در سنین باروری غیر طبیعی بوده و نشانة موارد زير است:

1- یائسگی زودرس[1] که به آن نارسایی زودهنگام تخمدان[2] نیز گفته می‌شود

2- اختلال مادرزادی در تشکیل گونادها[3] مثل سندرم ترنر[4]

3- برداشت تخمدان‌ها[5] به روش جراحی یا اشعه

4- سندرم سویر[6]: زنانی با کاریوتایپ مردانه (XY) که مبتلا به نارسایی تخمدان هستند.

5- سندرم شیهان[7] (که نام دیگر آن سندرم سیموندز[8] است) و در آن به دلیل تشکیل لختة خون در عروق خونرسان به هیپوفیز، غدة مذکور نکروزه شده و از بین می‌رود و در نتیجه فرد به کم‌کاری ثانویه گونادی[9] مبتلا می‌شود. این اختلال یکی از عوارض بارداری است که در اثر خونریزی زیاد در هنگام زایمان و یا DIC[10] ایجاد می‌شود.

6- سندرم تخمدان پلی‌کیستیک[11]

7- بعضی از انواع هایپرپلازی مادرزادی غدة آدرنال[12].

 

کاهش LH نشانه‌ای از نقص در عملکرد تخمدان‌ها است که به آن هیپوگونادیسم می‌گویند. علامت اصلی کاهش LH توقف خونریزی قاعدگی یا آمنوره است. وضعیت‌هایی که سبب کاهش ترشح LH می‌شوند عبارتند از:

1- سندرم کالمن[1]: یک اختلال ژنتیکی که با اختلال بویایی و هیپوگونادیسم همراه است

2- مهار هیپوتالاموس[2]

3- کم‌کاری هیپوفیز[3]

4- اختلالات غذا خوردن[4]: این اختلالات با عادات غیرطبیعی در غذا خوردن مشخص و در بزرگسالان به دو صورت مشاهده می‌شود: اختلال بی‌اشتهایی عصبی[5] و اختلال پرخوری عصبی[6]

5- Female athlete triad: این اختلال ترکیبی از سه وضعیت اختلال در غذا خوردن، آمنوره و پوکی استخوان است که در بعضی زنان ورزشکار دیده می‌شود

6- افزایش پرولاکتین خون[7]

7- فقدان ترشح گونادوتروپین‌ها[8]

8- مصرف ماری جوآنا که باعث مهار ترشح GnRH می‌شود.

9- Gonadal suppression therapy: شامل دو دسته ترکیبات دارویی است که عبارتند از:

الف) GnRH antagonist: ترکیبات مشابه GnRH هستند که در اتصال به گیرنده‌های GnRH با هورمون فوق رقابت کرده و در نتیجه جلو فعالیت آن را می‌گیرند، مثل: ترکیبات تزریقی داخل عضلانی (Abarelix) و یا ترکیبات تزریقی داخل جلدی (Cetrorelix and Ganirelix)

 

ب) GnRH agonist (downregulation): این ترکیبات مشابه GnRH هستند و در ابتدا باعث افزایش گونادوتروپین‌ها می‌شوند ولی از آنجا که اتصال آنها به گیرنده‌های GnRH به سرعت از بین نمی‌رود تقریباً بعد از 10روز سبب کاهش گونادوتروپین‌ها می‌شوند (مثل: لوپروليد[9]، بوزرلين[10]، نفارلين[11]، هيسترلين[12]، وانتاس[13]، گوزرلين[14] و دزولورلين[15]).

 

نسبت LH/FSH

افزایش تغییرات پالسی در هورمون LH نشانة عدم انجام تخمک‌گذاری است که با افزایش نسبت LH/FSH بروز می‌کند. افزایش این نسبت به نوبة خود باعث افزایش ترشح استرادیول می‌شود. در سندرم تخمدان پلی‌کیستیک این نسبت از 2 بالاتر است. نسبت مزبور همچنین نشانة میزان پاسخ بیمار به درمان بوده و هرچه بالاتر باشد پاسخ بیمار به دارو کمتر خواهد بود.



[5] . Anorexia nervosa

[6] . Bulimia nervosa

[13] . Vantas


4 . Gonadotropin Releasing Hormone (= GnRH)

5 . LH surge

6 . Corpus luteum



 


نظرات

 

  • سئوال:
    قبل بارداری آزمایشات انچام دادم که جواب تیرویید مشکوک به کم کاری بود. الان سه ماه اقدام کردم باردار نشدم دلیلش آیا کم کاری تیرویید هست؟
    جواب آزمایشش TSH
    result 5.81
    reference range 0.2_5.50

    جواب:
    البته کم کاری خیلی خفیفی دارید ولی به هر حای کم کاری تیروئید با مهار تخمک گذاری می تواند در ناباروری نقش داشته باشد.
لطفاً برای ارسال نظر ابتدا وارد حساب کاربری خود بشوید
اگر تاکنون ثبت نام نکرده اید ، روی این لینک کلیک کنید
ابزارها

جستجو در سایت

 

ورود به سایت

نام کاربری:
کلمه عبور: