Loading...

منحنی رشد

رشد و تكامل از علوم پايه در طب اطفال است. همه كاركنان بهداشتي مسئولند تا با مراقبت از كودكان و الگوهاي طبيعي رشد آنان به اندازه كافي آشنا باشند.

منحنی رشد

مقدمه

رشد و تكامل از علوم پايه در طب اطفال است. همه كاركنان بهداشتي مسئولند تا با مراقبت از كودكان و الگوهاي طبيعي رشد آنان به اندازه كافي آشنا باشند. اين آشنايي كمك مي‌كند تا بتوانند به موقع وضعيت غير طبيعي را از طبيعي تشخيص داده و اقدام لازم و به موقع را انجام دهند.

واژه رشد و نمو به فرايندي اشاره دارد كه در طي آن تخم گشنيده شده به فرد بالغي تبديل مي‌شود. رشد اصولا به تغييرات در اندازه بدن (به طور كل يا قسمت هاي مختلف آن به تفكيك) اشاره دارد، در حالي كه نمومجموعه اي از تغييرات ناشي از عوامل زيست شناختي، محيطي و هيجاني در ساختار تفكر و رفتار كودك است كه در طول زمان رخ مي‌دهد. اين تغييرات با نظمي ويژه، سازمان يافته و تا حدودي قابل پيش بيني رخ مي‌دهند. رشد و نمو تحت تاثير عوامل بسيار زيادي هستند.

عامل موثر بر رشد و نمو

الف ) صفات ارثي و ژنتيكي

عوامل ژنتيكي بر رشد و تكامل و به ويژه قد، وزن، تكامل اجتماعي و عقلاني و شخصيت موثر هستند.

ب ) سن

ميزان رشد در زندگي جنيني از هر زمان ديگري بيشتر است. در سال اول زندگي نيز ميزان رشد زياد مي‌باشد و بعد از آن به هنگام بلوغ افزايش مي‌يابد.

ج ) جنس

در حدود ده تا يازده سالگي قد و وزن دختران ناگهان افزايش مي‌يابد. اين رشد مربوط به دوران بلوغ است. در پسران جهش رشد كمي ديرتر يعني در دوازده تا سيزده سالگي است.

د ) تغذيه

وضعيت تغذيه پيش از زايمان و پس از آن بر رشد و تكامل اثر مي‌گذارد و در واقع تاخير رشد از نشانه هاي سوء تغذيه است هنگامي كه وضع تغذيه كودك بهبود يابد وزن و قد او شروع به رشد مي‌كند.

ه ) محيط فيزيكي

برخورداري از نور آفتاب، تغذيه خوب، روشنايي و تهويه نيز بر رشد و تكامل اثر مي‌گذارد.

و ) عوامل روانشناختي

عشق، تمايل به مراقبت و روابط مناسب بين والدين و كودك بر تكامل اجتماعي، عاطفي و هوشي كودكان اثر گذار است.

ز ) آلودگي به عفونت ها و انگل ها

بعضي عفونت هاي مادر در دوران بارداري (مانند سرخجه و سيفيليس) بر رشد درون رحمي جنين اثر مي‌گذارد. عفونت هاي پس از زايمان (مانند اسهال و سرخك) رشد و تكامل كودك را به خصوص اگر سوء تغذيه هم در كار باشد كُند مي‌كند. انگل هاي روده اي با خوردن مقدار قابل ملاحظه اي از مواد غذايي كودك مانع رشد و تكامل او مي‌شود.

ح ) عوامل اقتصادي

سطح زندگي خانواده يك عامل مهم است. كودكان خانواده هاي مرفه، وزن و قد بيشتري دارند. عوامل اقتصادي با سطح زندگي و وضع تغذيه مردم بستگي دارد.

ط ) عوامل فرهنگي

ي ) عوامل ديگر

مرتبه تولد كودك، فاصله بين تولد در كودكان، وزن هنگام تولد، چندقلويي، سطح سواد پدران و مادران

جدول 1 ـ مراحل رشد كودك

تكامل شخصي ـ اجتماعي

تكامل تطبيقي

تكامل كلامي

تكامل حركتي

سن

به مادر نگاه مي‌كند و لبخند مي‌ زند

     

6-8 هفتگي

     

راست نگه داشتن سر

سه ماهگي

مادرش را مي‌شناسد

سعي مي‌كند به اشياء دست يابد

گوش فرا مي‌دهد

با كمك مي‌نشيند

4-5ماهگي

از قايم باشك لذت مي‌برد

اشياء را از اين دست به آن دست مي‌كند

از خود سروصدا در مي‌آورد

بدون كمك براي مدت كوتاهي مي‌نشيند

6-8 ماهگي

از بيگانه ها غريبي مي‌كند

اشياء را رها مي‌كند

صداهاي بيشتري از خود در مي‌آورد

سينه خيز مي‌رود

9-10 ماهگي

 

براي بلند كردن اشياء از شست و انگشت نشانه استفاده مي‌كند

نخستين كلمات را بر زبان جاري مي‌كند

بدون كمك مي‌ايستد

10-11 ماهگي

 

مي‌تواند دو مكعب را روي هم بگذارد

كلمات مامان و بابا را با درك معني به كار ميبرد

با قدم هاي گشاد راه مي‌رود

12-14 ماهگي

دستورات دو مرحله اي را مي‌فهمد

اشيائي مانند تيله را مي‌تواند از داخل شيشه مربا خوري، خارج كند

كلمات را به هم وصل مي‌كند

با قدم هاي عادي راه مي‌رود و حتي مي‌دود

18-21 ماهگي

نياز به توالت را خبر مي‌كند

مي‌تواند ستوني با 7-6 مكعب درست كند

جملات كوتاه بر زبان مي‌آورد

مي دود

24 ماهگي

مراحل تكاملي كودك

هر مرحله تكامل كودك، نوعي تحول و نقطه عطفي در رشد و تكامل اوست. اين تحول ها را با توجه به كسب مهارت ها يا اعمال تازه تعيين مي‌كنند و علاوه بر رشد بدني شامل تكامل عقلي و اجتماعي نيز مي‌شود. نشانه هاي مراحل تكامل كودك در جدول شماره 1 آمده است:

رشد جسمي در كودكان

طيف تظاهرات رشد و نمو جسمي از سطح مولكولي مثل فعاليت آنزيم ها، در فرايند تمايزات سلولي جنين، تا تغييرات متابوليك و جسمي همراه بلوغ، متغير است. فرايند رشد از هنگام زايمان تا سن بيست سالگي را مي‌توان در نموداري داراي سه منحني (شكل شماره يك) نشان داد. همانگونه كه در اين منحني مشاهده مي‌شود رشد مغز در سنين پيش از دبستان چشمگير است و رشد اندام هاي تناسلي در سنين بلوغ.

شاخص هاي تن سنجي

براي قضاوت در مورد رشد مناسب كودكان لازم است معيارهايي براي سنجش اين رشد داشته باشيم. اندازه گيري وزن، قد و دور سر مي‌تواند در اين مورد كمك كننده باشند. تركيب هر يك از اين ها با سن يا قد شاخص هايي را مي‌سازند كه شاخص هاي تن سنجي ناميده مي‌شوند.

وزن

وزن از شاخص هاي مهم رشد و تكامل بدني است و ضمنا ساده ترين و درعين حال از بهترين شاخص هاي رشد به حساب مي‌آيد. وزن 95% نوزادان ترم 4.6 - 2.5 كيلوگرم و به طور متوسط 3.4 كيلوگرم مي‌باشد. معمولا پسران كمي از دختران سنگين تر هستند. در 5 ماهگي وزن نوزاد حدود دو برابر، و در دو سالگي 4 برابر وزن تولد خواهد بود و از آن به بعد سرعت افزايش وزن، كمتر خواهد شد و به حدود سالي 2.5 كيلوگرم محدود مي‌شود. نوزادان در روزهاي اول زندگي به طور متوسط 6% و گاهي تا 10% وزن خود را از دست مي‌دهند كه اين كاهش وزن بعد از دو هفته جبران مي‌شود.

در زمان بلوغ يعني در حدود سن 11- 10 سالگي براي دختران و 13- 12 سالگي براي پسران، وزن به طور ناگهاني افزايش مي‌يابد و در هر دو جنس نزديك به دو سال جهش وزني به درازا مي‌كشد. نحوه محاسبه قد و وزن متناسب با سن متوسط شيرخواران و كودكان طبيعي در جدول شماره 2 آمده است.

بقیه مقاله در صفحه بعد




ابزارها

جستجو در سایت

 

ورود به سایت

نام کاربری:
کلمه عبور: