بانک خون بند ناف
تحقيقات و سرمايهگذاريهاي وسيع جهاني در زمينه سلولهاي بنيادي و سرعت چشمگير در پيشرفتهاي حاصل در درمان بيماريهاي لاعلاج از يك سو و پيشرفتهاي كشورمان ...
محدوديتهاي استفاده از خون بندناف
1- حجم خون بندناف و تعداد سلولهاي بدست آمده از آن محدود است. بنابر نوع خونگيري ميزان حجم خوني كه از بندناف گرفته ميشود متغير است (200-30 ميلي ليتر) و به همين دليل نيز تعداد سلولها محدود است (1000-80 ميليون سلول).
2- اين سلولها براساس نوع ذخيرهسازي، تنها يك يا دوبار قابل استفادهاند و برخلاف مغز استخوان كه ميتوان از دهنده چندين بار خونگيري كرد، تنها يك بار فرصت خونگيري از بندناف وجود دارد و آن هم زمان زايمان است .
3- حضور بيماريهاي ژنتيكي نهفته در خانواده و امكان انتقال به گيرنده نيز استفاده از خون بندناف را محدود ساخته است.
4- مدت زمان موردنياز براي لانهگزيني سلولهاي بنيادي بندناف نسبت به خون محيطي و مغز استخوان بالا است و در نتيجه جايگزيني سلولها و توليد سلولهاي جديد خوني با تاخير انجام ميگيرد.
5- امكان آغشتگي با خون مادري هنگام خونگيري از جمله موارد ديگري است كه استفاده از خون بندناف را دچار مشكل ساخته است.
مدت زمان نگهداري خون بندناف
از نظر تئوري سلولهاي بنيادي را ميتوان به مدت نامحدود نگهداري كرد. از لحاظ تجربي و عملي اولين انجماد خون بندناف در سال 1970 انجام گرفته است و بنابراين حداكثر زمان تجربي حاصل نزديك به 30 سال است. به اين ترتيب نهايت زمان نگهداري همچنان مورد سوال است . نتايج آزمايشهاي انجام شده بر روي نمونههايي كه 15 سال بعد از انجماد مورد بررسي قرار گرفتهاند گوياي سالم بودن نمونهها بوده و توانايي آنها در بازسازي مجدد سيستم خونساز بوده است .
براي نگهداري و ذخيرهسازي طولانيمدت خون بندناف بهتر است نمونه واجد خصوصيات زير باشد:
1- بهتر است مادر ضمن برخورداري از سلامت كامل، بيش از 18 سال سن داشته باشد.
2- خون بندناف نوزاد مادران مبتلا به بيماري ايدز و يا در معرض خطر منجمد و ذخيره نميشود.
3- موارد ديابت وابسته به دارو كانديد مناسبي براي ذخيرهسازي نيستند ولي منعي نيز در گرفتن خون از مادران مبتلا به ديابت وابسته به بارداري براي ذخيره سازي خون بندناف وجود ندارد.
4- وجود آنتي ژن هپاتيت B و يا آنتي بادي هپاتيت C مانع عمل ذخيره سازي و انجماد ميشود.
5- خون بندناف از مادراني كه واجد سرطانهاي پوستي بهبود يافتهاند (Basal cell, Squamous cell) پذيرش خواهد شد اما در ساير سرطانها قابل پذيرش نيستند.
6- خون بندناف نوزاد مادراني كه تحت عمل پيوند قلب، ريه، كليه، مغز استخوان يا هر پيوند عضو ديگري قرار گرفتهاند، با صلاحديد بانك نگهداري خواهد شد.
7- منعي براي نگهداري خون بندناف مادراني كه بيش از سه سال از درمان مالارياي آنها گذشته است و يا يك دوره كامل از مصرف داروي ضدمالاريا را پشت سرگذاشتهاند، وجود ندارد.
فرايند آماده سازي و ذخيرهسازي خون بندناف
هر نمونه خون پس از ورود به بانك خون بندناف واجد يك شناسه ميگردد و سپس مراحل زير بر روي آن صورت ميگيرد:
1- آماده كردن خون جهت انجماد: ابتدا حجم نمونه دريافتي ثبت و در صورت نياز شمارش اوليه انجام ميشود. سپس گلبولهاي قرمز از مجموعه خوني جدا ميشود و حجم نمونه كاهش مييابد. بعد از افزودن مواد ضدانجماد سلول هاي جداشده درون كيسههاي مخصوص انجماد قرار ميگيرند و به طور تدريجي منجمد ميشوند. نمونهها پس از گذر از مراحل مختلف كنترل كيفي و پس از تاييد آزمايشهاي لازم، در تانك هاي نيتروژن قرار ميگيرد و در دماي 190- درجه سانتيگراد منجمد و به مدت 15 سال نگهداري ميشوند.
بعد از اتمام فرايند ذخيرهسازي، كارت مخصوصي كه حاوي اطلاعات نمونه منجمد شده و نتيجه آزمايشهاي به عمل آمده است به آدرس اعضا فرستاده خواهد شد. تمامي نمونه ها در بدو ورود واجد شناسنامه ميشوند و اطلاعات به طور محرمانه نگهداري ميشوند.
2- تائيد سلامت نمونههاي دريافتي: از آنجا كه سلامت نمونهها قبل از مراحل انجماد و نگهداري حائز اهميت است آزمايشهاي زير بر روي هر نمونه قبل از انجماد صورت ميگيرد:
آزمايشهاي كنترل آلودگيهاي ويروسي: شامل HIVI/II, HCV, , HBV , HTLVI/II و CMV
آزمايشهاي ميكروبي: شامل تستهاي هوازي و بيهوازي
تعيين تعداد سلولها و درصد سلول هاي زنده در نمونه
تعيين درصد و تعداد سلولهاي بنيادي (CD45+ و CD34+ ) در هر نمونه توسط فلوسيتومتري
بررسي عملكرد سلولهاي بنيادي خون بندناف توسط روش سنجش كلني
تعيين HLA هر نمونه (به درخواست والدين)
نحوه عضويت در بانك خون بندناف رويان
بانك خون بندناف واحدي است كه طبق توافق با والديني كه مادر در ماههاي آخر بارداري يا زايمان بسر ميبرد حفظ و نگهداري خون بندناف نوزاد را در شرايط مناسب و زمان مورد توافق براي استفاده احتمالي نوزاد يا خانواده او در آينده به عهده ميگيرد. حفظ ونگهداري سلولهاي بنيادي خون بندناف براي استفاده احتمالي در آينده انتخابي استكه امروزه تعداد زيادي از مادران و پدران در سراسر جهان براي تضمين سلامت فرزندان خود مورد توجه قرار ميدهند.
براي عضويت در بانك خون پيشنهاد ميشود در اولين فرصت حين حاملگي به بانك خون براي راهنمايي و مشاوره مراجعه شود.
منبع: پژوهشكده رويان جهاددانشگاهي http://www.acecr.net.
